SPIS TREŚCI: "Rzeczywistość poradziecka" w polskiej refleksji naukowej. Wprowadzenie ; Część I KONSTRUOWANIE RZECZYWISTOŚCI PORADZIECKIEJ: PAŃSTWO A SPOŁECZEŃSTWO: Rosja - wyzwania i zagrożenia w zakresie konstruowania społeczeństwa pluralistycznego ; Fragmentacja poradzieckich systemów partyjnych w perspektywie neoinstytucjonalnej ; "Prosty sowiecki człowiek" a "człowiek radziecki": analiza porównawcza badań rosyjskich i polskich socjologów ; Między Rosją a Europą - społeczno-kulturowe poczucie odmienności mieszkańców obwodu kaliningradzkiego ; Antropolog wśród kołchoźników, czyli wokół współczesnej pańszczyzny. Casus białoruski ; Część II KIM BYLIŚMY, KIM JESTEŚMY? SPORY O PAMIĘĆ I TOŻSAMOŚĆ: Historia tragiczna i heroiczna - Rosja wobec swojej XX-wiecznej represyjnej przeszłości na przykładzie Republiki Komi ; Bohaterowie czy kolaboranci? Pamięć o UPA na Ukrainie Zachodniej ; W poszukiwaniu tożsamości. Kształtowanie się idei narodowej Białorusinów ; Objawienia Matki Bożej na ukraińskim Zakarpaciu a przemiany życia religijnego w czasach radzieckich ; Tatarzy krymscy: od suwerenności państwa do walki o zachowanie tożsamości narodu w XVIIIľXXI wieku ; Część III POSTKOLONIALIZM I POSTKOMUNIZM WE WSCHODNICH REGIONACH ROSJI: "Tradycja wynaleziona" w dyskursie etnicznym i postkolonialnym na Syberii ; Strategie legitymizacji tożsamości regionalnych grup Rosjan na przykładzie Pomorców z obwodu archangielskiego i starożyłów z Jakucji ; Charakterystyka tożsamości narodowej Buriatów ; Utracić język - utracić etniczność? Przypadek Buriatów Zachodnich ; Współczesny szamanizm buriacki: między religią a tożsamością ; "Tradycyjne" i "nowoczesne" społeczne relacje z przeszłością - pamięć rodowa i polityczna Buriatów Zachodnich w Rosji ; Część IV POLACY W KRAJACH BYŁEGO ZSRR: Od euforii do lęku. Polacy w Republice Białorusi ; Organizacje harcerskie w krajach byłego ZSRR. Powstanie - rozwój -dzień dzisiejszy ; Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej w Żytomierzu: założenia, cele, osiągnięcia ; Między Polską a Kazachstanem. Poczucie tożsamości Polaków mieszkających w obwodzie północnokazachstańskim ; Tożsamość Polaków z Kazachstanu w obwodzie kaliningradzkim ; Nigdy u siebie. Problemy teoretyczne "socjologii powrotu" na przykładzie polskich "(re)emigrantów" z Kazachstanu w Rosji, w Niemczech i w Polsce.